Alle dagen zonder wagen

In het voorjaar kwam het voorbij: een “30 dagen minder wagen challenge”. Vorig jaar heb ik voor het eerst aan zo’n uitdaging meegedaan: 30 dagen lang elke dag minstens 30 minuten bewegen in het groen (waar die andere 30 voor stond, ben ik vergeten). De meeste challenge toestanden laat ik netjes aan me voorbij gaan. Ik help liever mee betekenisvolle trends in gang te trekken door erover te bloggen dan ijsemmers over me heen te gooien of alle social media te volgen. 30-30-30 beviel me ontzettend goed en wanneer ik zonder blessures ben, doe ik het mogelijke om elke dag een goeie toer in het groen te wandelen in combinatie met mijn dagelijkse verplaatsingen. Met een door het middenveld en/of de wetenschap uitgedokterde challenge kun je dus gezonde gewoontes ontdekken en die, als ze goed bevallen, in je leven integreren. De theorie daarachter moet je niet ver gaan zoeken: een nieuwe dagelijkse gewoonte zit na ongeveer drie weken in je systeem, en 30 klinkt commerciëler dan 21. Een voordeel van zo’n (mag ik?) volwassen challenge vind ik dat ze met de nodige mildheid in de wereld wordt geplaatst: 1 dag van de 30 iets uitproberen en merken dat het niks voor jou is, is óók supergoed gedaan, en dat lees je in de motivatiemailtjes die af en toe komen. Zonder wijzend vingertje. Zonder dat er wordt gedreigd met zeven generaties ellende zoals in – oh nostalgie – kettingbrieven of -oh god – de kerk.

De mail over deze challenge vermeldde dat autoloze mensen ook aangemoedigd werden om mee te doen. Oké dan, een levensreddende trend om mee in gang te helpen trekken, verkocht. Recent las ik dat er door een technische fout mensen niet waren ingeschreven in april. “Vandaar dat het zo stil is,” dacht ik, en probeerde nog eens aan te melden in de tweede week van juni. De eerste rondvraag en mails heb ik dus gemist. Onlangs kwam er een vervolgenquête en die zette me aan het denken. Vandaar dit blogje, dat vooral dient ter inspiratie voor auto-maten 😉

Omdat de challenge en dus ook die enquête gericht is op een publiek dat vanzelf steeds in de auto springt, polste men eerst hoe goed het lukte om de auto al eens op zijn parkeerplaats te laten staan en je op een andere manier te verplaatsen. Dan kwamen er mogelijke redenen voorbij waarom je toch achter het stuur zou zijn gekropen. Ik vond het een merkwaardig lijstje. Het bevatte goede argumenten, maar ook opties die me de wenkbrauwen deden fronsen:

Ja, het moet ontzettend comfortabel zijn om je favoriete temperatuur, muziek en dergelijke in te stellen. In en uit te stappen wanneer je maar wil. Iets zwaars of groots in de koffer zetten en het aan huis uitladen. Met anderen tegelijk vertrekken en aankomen via eenzelfde route en ondertussen in alle privacy kunnen babbelen. Een schuilplek rond je hebben wanneer het stormt. Kids die braaf hun mouth houden door hun favorite movies te watchen in built-in screens met een bluetooth appliance op hun head en just to make sure nog een tablet in their tiny hands geklemd. Podcastje luisteren. Een keer goed roepen als alles te veel is zonder pottenluisteraars. Zetelverwarming. Er zijn veel mensen die van hun auto hun tweede living hebben gemaakt, en geef ze eens ongelijk.

Ik ben niet jaloers. De helft van deze voordelen is in mijn ogen inslaapwiegende luxe, waar je een groot deel van kunt reconstrueren in bus en trein met een koptelefoon en een dikke jas. De andere helft is echt wel praktisch. Ons leven hier thuis is ingericht rond geen auto hebben, niet in de laatste plaats omdat we daar niet voor willen betalen. Hoe je dat doet, volgt zodadelijk. Fietsersbond en Bond Beter Leefmilieu waren benieuwd naar dit blogje, dus tokkel ik verder nu mijn lijf mij in de zetel gedwongen heeft. Challenge is intussen dus voorbij maar da’s dan spijtig, ik hou niet van tijdsdruk. Scripta manent.

Eerst even toelichten: ik heb een rijbewijs gehaald op mijn 18e omdat mijn ouders wilden dat ik me later zelfstandig zou kunnen verplaatsen. Daarna ging ik studeren in de grote stad. Daarna bleven de man van mijn leven en ik daar wonen, want dat was toch wel ontzettend praktisch. Vooral omdat de jobs daar relatief voor het oprapen liggen en je geen auto nodig hebt voor dagelijkse verplaatsingen en boodschappen. Hij heeft ooit een auto gehad en die ingeruild voor drie jaarabonnementen van De Lijn, iets dat ze wat mij betreft beter gisteren terug invoeren dan vandaag.
Daarna waren we achttien jaar verder en wilden we daar weg. Omdat we het heerlijk vinden om geen auto nodig te hebben, kozen we een stadje met genoeg trein- en buslijnen (in m’n blogje over de verhuis kun je verder lezen over die mobiliteitsdenkoefening). Ik had het de hemel op aarde gevonden om in een of ander gehucht te wonen midden in de bossen en velden, maar daar kun je niet eens naar de bakker zonder een auto nodig te hebben.

Het is een keuze, niet meer en niet minder.

De nadelen van de auto hoef ik niet op te noemen, maar ik doe het toch. Natuurplundering, luchtvervuiling, lawaaistress voor uw medemens, stress door het gedrag van andere weggebruikers, stress door tijdsgebrek (file, parkeerplaats zoeken), stress door de gigantische kosten voor brandstof, verzekering, onderhoud enz, stress door dat mysterieuze rode lampje of dat rare geluid, stress door die lawaaierige bende op je achterbank als je je geen kilo’s afleidingsapparaten kunt veroorloven, verhoogd risico op enge ziekten door het permanente stilzitten en door al die stress.

Gij liever dan ik.

Te voet verplaats ik traag maar zeker bergen. Wij zijn van mijn studentenkot naar onze eerste studio (2x derde verdieping zonder ladderlift, drie straten van elkaar verwijderd) te voet verhuisd. Hoewel we toen natuurlijk amper meubilair en huisraad hadden, is het gelukt. Onze diepvriezer hebben we aan huis laten leveren, dat was toen nieuw en ongelooflijk handig. Tegenwoordig komt de supermarkt aan huis voor de verwaarloosbare kost van € 5 of het aankopen van wat dure rotzooi die je nooit zult opeten, dus hou aub onmiddellijk op met beweren dat je de auto nodig hebt om eten te kopen. Bij ons komt de Hein sinds een jaar of twee ongeveer om de zes weken met al wat zwaar is: drinken, kattenbakvulling, aardappelen, wasmiddel enz. Al de rest halen we – net zoals we de afgelopen achttien jaar alles haalden – te voet of soms met de fiets. Rugzak, fietskar, boodschappentrolley, fietstas en/of herbruikbare stevige zakken, check: je moet nu ook al geen fitnessabonnement meer kopen. Niets houdt je tegen om je route te plannen langs de bakker, slager, supermarkt en/of eender welke andere winkel, zoals je als autochauffeur allicht ook gewend bent. Tenzij in geval van de overburen van een kennis, die hebben op gezegende leeftijd nog altijd niet door dat je in één rit al je favoriete supermarkten kunt bezoeken ipv telkens eerst naar huis te komen om de boodschappen uit te laden.

Welk argument had je nog, occasioneel vervoer van iets groots of zwaars? Vraag het eens aan de buurman met de remork. Of registreer je op Hoplr, het buurtnetwerk dat je leven kan verrijken door je digitaal in contact te brengen met het halve dorp/stadsdeel. Planten ruilen, materiaal lenen, een rommelmarkt organiseren, coworken, een ruilkastje installeren, hulp bij de verhuis, een babysit, iemand die de kat komt eten geven als je op verlof bent: je kunt het zo gek niet bedenken of er is wel een vriendelijke buur die dat ook ziet zitten. Desnoods kom je een prijs of wederdienst overeen. Daar is niets mis mee, integendeel.

Next in de opsomming van redenen om auto te rijden: het weer, veiligheid, comfort, geen alternatief zoals een e-bike, geen fiets- of wandelinfrastructuur (voetpad is bij mijn weten nog altijd wandelinfrastructuur en wie geen fietspad heeft rijdt rechts op de straat), tijdgebrek, mijn bedrijfswagen is gratis en andere drogredenen. Mag ik u dan nu een vriendelijk bedoelde maar welgemikte oorvijg verkopen? Ik voel me het allerveiligste als ik te voet ben, dan kan ik gewoon stilstaan en wachten tot al die dolgedraaide zotten weggereden of -gefietst zijn. Ik heb een stormparaplu, een dikke jas, stapschoenen, zonnecrème, een koptelefoon, een sjaal en niet onbelangrijk, een boek. Op de fiets is slecht weer of tegenwind inderdaad echt niet aangenaam, daarom gaat mijn voorkeur uit naar wandelen of het openbaar vervoer. Dat lukt ook, al duurt het langer en hang je af van de dienstregeling, dus sta ik vroeger op en besteed ik in geval van een nieuwe bestemming de dag op voorhand vijf minuten tijd aan het zoeken van de route met de beste aansluiting (minstens 5 minuten overstaptijd aan dezelfde halte is essentieel). Calculeer jij als autochauffeur het parking zoeken en de file mee in je reistijd?
Een elektrische fiets hoor ik je denken, wel helaas is niet iedereen voorzien van een veilige stalplaats of een budget. Werkgever, waarom overweeg je niet om die standaard bedrijfswagens af te danken en je volk een mobiliteitsbudget toe te kennen? Fietsleasing blijkt ook niet ideaal qua kosten voor de werknemer. Er is ook nog veel werk aan de winkel voor fietscomfort maar onze goeie vrienden van de Fietsersbond doen daar elke dag al het mogelijke voor.

Qua woon-werkverkeer valt bij mij 75% van de interessante vacatures af omdat ik er niet (vlot) geraak. VDAB heeft me daarvoor nog nooit gesanctioneerd, al zorg ik er wel voor dat ik nooit te lang aan een stuk werkloos ben. Onmogelijk woon-werkverkeer (5 jaar lang 1 bus per dag om 7u ’s morgens van Antwerpen-zuid naar BASF, bijna 11u per werkdag van huis) heeft me een zodanige overdosis stress opgeleverd dat zelfs een toploon me nooit meer zo gek zou krijgen om dat opnieuw te doen.

Stakingen bij de bussen, treinen of trams vind ik ontzettend asociaal. Als je het op voorhand weet (“volgende week donderdag staken de drie vakbonden”) kun je je afspraken errond plannen en verschuiven. Ik smijt het tegenwoordig gewoon in de agenda: “treinen staken”. Wat woon-werk betreft heeft zowat iedereen tegenwoordig de mogelijkheid tot uitzonderlijk telewerk. Je kunt op Hoplr een lift vragen als het nodig is dat je fysiek op het werk bent, of een taxi bellen, carpoolen met een collega, een deelauto reserveren, met je baas een oplossing uitdokteren (mag ik ruilen met mijn vrije woensdag?) of een dag verlof vragen. Het zou al heel straf zijn als je er dan nog altijd in slaagt om te stranden op een perron tussen honderdvijftig andere mensen die ook niet meer thuis geraken. Onaangekondigde stakingen heb ik nog nooit meegemaakt. Ooit valt er wel eens een bus of tram tussenuit (de zogenaamde “spooktrams” op de routeplanner). Dat is meestal wegens technisch defect of bvb een keer is de chauffeur naar het depot moeten rijden omdat er een zatlap had overgegeven en de stank ondraaglijk was. Het voordeel van een woonplaats als de onze is dat je dan genoeg andere lijnen hebt. Kanttekening: ik heb nooit met de trein gependeld (“sorry, daar geraak ik niet vlot”), NMBS is het minst betrouwbare openbaarvervoerbedrijf.

Verder ben ik vergeten de voordelen van het alternatief verplaatsen te belichten maar daar heeft de campagne zijn best al voor gedaan. De wind door je haren, spontane ontmoetingen, gratis fitness enzovoort: voor mij dagelijkse kost en ik zou het niet anders willen.

Zit je op het platteland met maar een bus per twee uur? Heb je vier kleuters? Is de auto of bestelwagen essentieel voor je werk? Hou hem dan maar gewoon en geniet ervan met volle teugen, maar weet dat het niet verkeerd is om eens een lift aan te bieden aan de wanhopige medemens die staat te vloeken en zuchten aan een spookhalte. Of trek en duw eens mee aan het beleid voor beter openbaar vervoer. Als je de neef van de burgemeester bent of de dochter van de CEO van De Lijn is dat twee keer niks maar anders kan meedoen aan zo’n challenge echt het verschil helpen maken. Van de website: “Via de enquêtes van 30 Dagen Minder Wagen zorgen wij ervoor dat je stem met een megafoon in de oren van onze beleidsmakers terecht komt.”

De tijd van ieder voor zich is nu toch echt wel voorbij!

Verder lezen?
De site van de challenge: https://30dagenminderwagen.be/
Artikel over de volle jaagpaden (en fietsostrades): https://www.fietsersbond.be/nieuws/ignoring-bull-jaagpaden-en-de-nood-aan-meer-ruimte-voor-de-fiets
Historiek van en toekomstwens voor het voetpad: https://www.duurzame-mobiliteit.be/nieuws/column-het-trottoir-als-maatstaf-voor-beschaving
Blog De Andere Kris Peeters: https://deanderekrispeeters.wordpress.com/ (en zijn voortreffelijke boeken over mobiliteit)
Middenveld:
Fietsersbond: www.fietsersbond.be
Voetgangersbeweging: https://www.voetgangersbeweging.be/
TreinTramBus: https://treintrambus.be/
Autodelen: https://www.autodelen.net/nl/
Netwerk Bewust Verbruiken, nu van naam veranderd: https://www.detransformisten.be/
Bond Beter Leefmilieu: https://www.bondbeterleefmilieu.be/
Enz

PS ik wou niemand kwetsen met dit schrijfsel. Maar soms geraak ik in overdrive en moet ik eens goed de waarheid zeggen, of ik dat nu wil of niet. Dat weten mijn trouwe lezers al lang. Dus voel u niet aangevallen, aanvaard mijn welgemeende excuses als dat wel het geval moest zijn en loop een blokje om.

Advertentie
Standaard

3 gedachtes over “Alle dagen zonder wagen

  1. mie zegt:

    Mooie blog. Ik snap heel goed dat zonder auto best kan.
    Maar waarom zo resoluut negatief over de trein? Van Lier naar Antwerpen, dat is toch een goede verbinding?
    Vanuit Kalmthout, waar ik woon, geeft het spoor de beste verbinding. Akkoord, feilloos is de verbinding niet. Maar ik ben 35 jaar geleden heel bewust in de buurt van een spoorlijn gaan wonen, en daar heb ik nog geen spijt van.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s